محمد حسن خان اعتماد السلطنه

244

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

تذييل از موائد نسخهء اصل ديده شد . از اعداد و اوفاق و ادعية و حساب و هيئت جديد و اشعار و اخبار و آثار و مكاتيب و كراماتى از ائمه عليهم السلام و تراجمى از علماء عصر و سئوالاتى از فقه بجواباتها و بعضى از حوادث عالم و ما يلتحق بها در آن به نظر رسيد . از فوائدى كه با اين باب اين كتاب ارتباط دارد و از موائد التقاط گرديد ، يكى آنكه در ترجمهء آقا محمود كرمانشهانى مقيم طهران خلف آقا محمد على صاحب « مقامع الفضل » مىفرمايد چند رساله از تأليف او ديده‌ام : تنبيه الغافلين در رد صوفيه و معجون الهى و شرح دعاء سمات و فوتش در سال 1269 هجرى است و قبرش به كربلا در رواق پايين پا . و ديگر در ترجمهء آقا محمد صالح سابق الذكر خلف آقا محمد اسمعيل بن آقا محمد على مذكور مىگويد فوتش در محرم سال 1281 هجرى است . قبرش به كربلا در حجرهء متصل به باب السدر . و ديگر در ترجمهء آقا محمد ابراهيم بن آقا احمد بن آقا محمد على مىفرمايد خالوى حقير است . برادر اعيانى والده بود و مادر ايشان همشيرهء مرحوم صاحب فصول است . زمانى كه حقير در كرمانشهان متولد شدم والد در سفرى بود . خال مذكور به ايشان نوشت كه خداوند مولودى به شما عطا كرده كه با شما مفاخره مىكند ، مىگويد منم حسين و پدرم على و مادرم فاطمه و جدم احمد و خالم ابراهيم . حقير گويد بلى و برادرم حسن و پسرانم على و زين العابدين و دخترانم سكينه و فاطمه . مؤلف كتاب المآثر و الاثار از در طيبت معروض مىدارد كه : فليرتج سيدنا العلامة * الفوز بالشهادة ايضا و ديگر در ترجمهء شيخ عبد الحسين طهرانى مىگويد در سال 1276 هجرى براى تعمير صحن مطهر به كربلا آمد و مجاورت گزيد . تذهيب جديد قبهء مباركه و بناى صحن و كاشى ايوان حجره‌ها و توسعهء صحن شريف از سمت بالاى سر مقدس به مباشرت ايشان شده و بعد از چندى به جهت تذهيب قبهء عسكريين به سر من رأى رفت . بعد از اتمام در كاظمين چندى مريض شد و در سنهء 1286 وفات يافت . قبرش به كربلا در حجرهء متصل به درب سلطانى است . جميع كتب خود را بر طلاب وقف كرده . و ديگر در ترجمهء شيخ الفقهاء رئيس الكل حجة الحق مرتضى الانصارى الششترى مىنويسد وى مردى بلند قامت ، ريش سرخ ، آبله‌رو بود ، ولى نورانى و مليح و خوش محاوره و شوخ . برادرش شيخ منصور در تاريخ او گفته است كه : « غدير سال ولادت فراغ سال وفات » . و حقير گفته‌ام كه : بالواحد الفرد استعنت مورخا * علم الهدى فى الخلد حى يرزق و ديگر در ترجمهء حاج ميرزا علينقى طباطبائى سابق الذكر خلف حاجى آقا بن آقا سيد محمد مجتهد مجاهد بن العلامة مير سيد على صاحب الرياض مىفرمايد وجه وثيقهء هندى به دست ايشان جارى مىشد و به اين سبب بدگو بسيار داشت و مرجع كافهء طلاب